احمد على سپهر ( مورخ الدوله )

449

ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )

استفاده از موقع اتخاذ و با تغيير رژيم نماينده خود را عوض كنند و نظر باينكه بالطبيعه متروك داشتن رويه سابق براى مأمورين همسايگان مقيمين ايران دشوار است خيلى بموقع خواهد بود كه هيئتى از جانب ملت ايران در پطروگراد براى جلب توجه و مساعدت ملت و جرائد روس آزادانه پروپاگاند كرده مؤيد پيشرفت وظايف و مأموريت نماينده دولت ايران كه ناچار فعاليت او محدودتر خواهد بود باشند . جنابعالى كه هميشه پيش‌قدم آزاديخواهان بوده و با احساسات عاليه و نيات خيريه درين مقصود خدمات شايان نموده‌ايد و حالا هم در آنجا تشريف داريد در تشكيل چنين هيئتى با نظريات صائبه و آراء متينه رزينه بايد دخالت فرموده اشخاصى را كه صلاح بدانيد از اينجا بجنابعالى ملحق شوند مرقوم فرمائيد تا وسائل آمدن آنها حتى المقدور فراهم گردد بلكه بخواست خداوند در اينموقع مغتنم كارى از پيش برود . جنابعالى خوب ميدانيد كه در وقت نهضت و جنبش هر ملتى در به دو امر يك نوع حرارت و جديت و خيالات نافذه سريع الاثرى در آنها توليد مىشود كه براى استفاده بهترين مواقع است و بعد از تسكين هيجان كه اوضاع ترتيب ثابتى پيدا كرد در نيات و خيالات آنها تغييراتى دست ميدهد و دولت جديد صاحب اقتداراتى شده مسلك آن مبدل بمحافظه‌كارى مىشود در اين صورت اين موقع خيلى مغتنم گران‌بها را نبايد از دست داد . منتظرم كه نظريات خودتان و اقداماتى را كه تابحال فرموده‌ايد مرقوم داريد ايام سلامت و عزت بكام باد حسين » مكاتبات و مخابراتى كه در روزهاى اول انقلاب فيما بين وثوق الدوله رئيس الوزراء و وزير امور خارجهء ايران با مينورسكى شارژه‌دافر روس و مستقيما با ميليوكف وزير امور خارجه رژيم جديد و همينطور ميان وزارت خارجه و سفارت شاهنشاهى مقيم پطروگراد مبادله شده نظر باهميت تاريخى عين اصل آنها به زبان فرانسه ذيلا نقل مىشود :